يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيه ، وَصاحِبَتِه وَأَخِيه ، وَفَصِيلَتِه الَّتِي تُؤْوِيه ، وَمَنْ فِي الأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ يُنْجِيه ( 1 ) ، پس از اين آيت معلوم شد كه : خويشان غنا نكنند ، و مال نيز غنا نكند كه اگر مال و ملك دنيا كسى را باشد ( 2 ) و خواهد كه فديت كند [ 397 - ر ] و خويشتن باز خرد ، از او قبول نكنند و او را با او نفروشند . فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الأَرْضِ ذَهَباً وَلَوِ افْتَدى بِه ( 3 ) ، و شرم ندارى كه امروز به چرب و خشك ترازو خداى را بيازارى ، و فردا به همه زمين پر از زر تو را باز نفروشند ( 4 ) . * ( لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ ) * ، مالت فرياد نرسد ، و فرزندانت دست نگيرند ، اين هيچ از خداى غنا نكند . ابو عبد الرّحمن السلمى خواند : « لن يغنى » به « يا » براى آن كه فعل مقدّم است ، و حايلى هست ميان فعل و فاعل . و حسن بصرى خواند : « لن تغني » به سكون « يا » چنان كه شاعر گفت : كأنّ ايديهنّ بالقاع القرق ايدي جوار يتعاطين الورق [ و توانگرى را براى آن غنى خوانند كه غنا كند ، يعنى كفاف و دفع فقر . * ( مِنَ اللَّه ) * ، اى من عذاب اللَّه ] ( 5 ) . ابو عبيده گفت معنى آن است كه : « عند اللَّه » ، بنزديك خداى . * ( وَأُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ ) * ، « وقود » [ اسم ] ( 6 ) آن چيز باشد كه آتش به او بر افروزند ، و « وقود » مصدر باشد ، و مثله الوضوء للماء و الوضوء للفعل ، و الطَّهور و الطَّهور ، ايشان فردا ( 7 ) قيامت هيزم دوزخ باشند ، قال اللَّه تعالى : وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ ( 8 ) ، و قال تعالى : إِنَّكُمْ وَما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّه حَصَبُ جَهَنَّمَ ( 9 ) . * ( كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ ) * ، چون عادت آل فرعون . و وجه تشبيه آن است كه : چنان كه

--> ( 1 ) . سوره معارج ( 70 ) آيه 11 ، 12 ، 13 ، 14 . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر از آن دنيا . ( 3 ) . سوره آل عمران ( 3 ) آيه 91 . ( 4 ) . مج ، وز ، تو را به او نفروشند ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : تو را با تو نفروشند . ( 6 - 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و اتفاق نسخه بدلها افزوده شد . ( 7 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : فرداى . ( 8 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 24 . ( 9 ) . سوره انبيا ( 21 ) آيه 98 .